[ Home ]  [ Today 's Event ]  [ FAQ ]  [ บันทึกงาน ]
User: Passwd:
ค้นหาข้อมูล:

ภาษาถิ่นอีสาน

 

คำภาษาถิ่น

คำเรียก (ไทยกลาง)

ความหมาย

หำบักมี่ ส่าขนุน  ดอกตัวผู้ (ขนุนหนัง) หรือเรียกว่า “ ส่า ” นำมาสุมแทรกใส่น้ำปูนใส ทาลิ้นเด็ก
บักเค็ง เขลง บางแห่งเรียก   หมากเค็ง นางดำ หยี  ชื่อวิทยาศาสตร์: Dialium cochinchinense pierre
ชื่อวงศ์: LEGUMINOSAE-CAESALPINIOIDEAE ไม้ยืนต้น
ผลดิบต้มน้ำดื่มแก้ร้อนในผลสุกและดิบรับประทานได้
บักหวดข่า/บักหวด หว้า ใต้เรียก “กำชำ”    โคราชเรียก  “มะหวด”  บางแห่งเรียก  “ห้าขี้แพะ”  ชื่อสามัญ Bo Tree, Sacred Fig Tree, Pipal Tree, peepul tree
ชื่อวิทยาศาสตร์ Syzygium cumini (L.) Skeels
วงศ์ BORAGINACEAE
บักผีผ่วน นมแมว, เป็นผลไม้ป่าหายาก รสชาติ หวาน ๆ นำ เปรี้ยวนิด ๆ  ออกผลปีละครั้ง  ถิ่นโคราช เรียก  นมวัว/นมงัว  วงศ์ : Annonaceae  นมแมว(ภาษากลาง) นมวัว (พิษณุโลก กระบี่) พีพวน (อุดร) บุหงาใหญ่(ภาคเหนือ)  ชื่อวิทยาศาสตร์: Uvaria rufa Bl.
วงศ์: Annonaceae  ไม้เถา  การใช้ประโยชน์/ส่วนที่นำไปใช้ประโยชน์:แก่นและราก ต้มดื่ม แก้ไข้ซ้ำ ไข้กลับ เนื่องจากกินของแสลง ราก แก้ผอมแห้งแรงน้อย สำหรับสตรี ที่อยู่ไฟไม่ได้หลังคลอดบุตรและช่วยบำรุงน้ำนม ผล ตำผสมกับน้ำ ทาแก้เม็ดผดผื่นคัน
ก้นคก นมควาย, ตับเต่าน้อย,  กล้วยเต่า บางแห่งเรียก  “ก้นคก สกคก ปกคก”  ชื่อวิทยาศาสตร์ : Polylthia debilis Finet & Gagnep.
ผักสะแงะ  (๑) ผักชีไร่/สะระแหน่ อีสานเหนือ ภูไท  เรียก แซะแงะ/สะแงะ   เชียงใหม่เรียกว่า หอมแย่
ผักสะแงะ  (๒) สะระแหน่ อีสานใต้  เรียก สะแงะ  ผักอีเสิม  หอมแมว  (โคราช)
แมงแคง มวนลำไย ชื่อวิทยาศาสตร์  Tesseratoma sp.  วงศ์ Pentatomidae  เป็นสัตว์ตระกูลแมลง
สีสบ ริมฝีปาก  
ลมหัวกุด ลมบ้าหมู  
อีตู่ แมงลัก ชื่อผักใบมีกลิ่นหอม
รถซุก รถเข็น โคราช เรียก รถไสน้ำ
หอมบั่ว หอมแดง  
ผักขา ชะอม  
ขะลำ/คำลำ/กะลำ เว้น ป็นคำกิริยา แปลว่า เว้น (อย่างว่า อันไหนเห็นว่าบ่ดีก็ กะลำ ซะ  พจนานุกรมภาษาลาว โดย ดร.ทองคำ อ่อนมะนีสอน หน้า ๒๔ ให้ความหมายไว้ดังนี้
“กะลำ น.สิ่งใดที่เฮ็ดลงไปแล้วบ่ดีบ่งาม เกิดโทษเกิดภัย เกิดเสนียดจัญไรแก่ตนและผู้อื่นโบราณเอิ้น กะลำ, คะลำ ขะลำ ก็ว่าอย่างว่า “หัวโล้นอยากลำ หัวดำอยากเทศน์ คะลำ (พาสิด)”
ห่ง/ฮ่ง อาการน้ำขัง  
เอาะเจ๊าะแอ๊ะแจ๊ะ กระจัดกระจาย,  เล็กน้อย,  ไม่มาก,เบาบาง  
อ้าย พี่ชาย  
เอื้อย พี่สาว  
กะทกรก เสาวรส ชื่อวิทยาศาสร์     Passiflora Laurifolia Linn.
ตระกูล   PASSIFLORACEAE
ลักษณะทั่วไป  ต้น เสาวรสเป็นไม้เถาเลื้อยขนาดกลาง เถามีสีเขียวเข้มและเมื่อแก่เถาจะเป็นสีน้ำตาล
หมากส้มมอ สมอไทย ชื่อวิทยาศาสตร์: Terminalia chebula Retz. var. chebula
ชื่อวงศ์: Combretaceae  ไม้ยืนต้น  เปลือกและผลส้มมอมีรสฝาดจากสารแทนนิน มีสรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะ และมีวิตามินซีสูง หรือใช้รากเข้าตำรับยารักษาริดสีดวงทวาร
บักบก  กระบก บางแห่งเรียก  บก กะบก หมากบก
ชื่อวิทยาศาสตร์: Irvingia malayana Oliv.ex A.W.Benn.  ชื่อวงศ์:IRVINGIACEAE
ไม้ยืนต้น  เมล็ดใช้เป็นยาพื้นบ้านยาบำรุงข้อ บำรุงกระดูก แก้เส้นเอ็นพิการ ให้ความอบอุ่นแก่ร่างกาย แก้ข้อขัด เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง
หมากค้อ ตะคร้อ ชื่อวิทยาศาสตร์: Schleichera oleosa (Lour.) Oken  ชื่อวงศ์: SAPINDACEAE
ไม้ยืนต้น  เนื้อไม้ใช้ในอุตสาหกรรมไม้ ทำฟืนและถ่าน เปลือก ใช้ย้อมสี ใบอ่อน กินเป็นผัก
หมากต้องแล่ง นมน้อย โคราชเรียก  “น้ำเต้าน้อย” ชื่อวิทยาศาสตร์ : Polyalthia evecta (Pierre) Finet &Gagnep. วงศ์ : Annonaceae
ไม้พุ่ม  ราก ต้มน้ำดื่มแก้กล้ามเนื้อท้องเกร็ง บำรุงน้ำนม
หมากกี่โก่ย องุ่นป่า ชื่อสามัญ Common name : องุ่นป่า , เถาเปรี้ยว
ชื่อวิทยาศาสตร์ Sciencetific name : Ampelocissus martinii Planch.
ชื่อวงศ์ Family name: VITACEAE (VITIDACEAE)
ชื่ออื่น Other name: เครืออีโกย (อีสาน) กุ่ย (อุบล) เถาวัลย์ขน (ราชบุรี) ส้มกุ้ง (ประจวบฯ) ตะเปียงจู องุ่นป่า (สุรินทร์) ลักษณะทั่วไป : ไม้เลื้อยล้มลุก
ประโยชน์ : ทางอาหาร ยอดอ่อน รับประทานเป็นผักสดมีรสหวานอมเปรี้ยว
เทิง บน  
เฮือน บ้าน, เรือน  
นอกซาน ชานบ้าน  
กุดจี่ ด้วงมูลสัตว์  
กะซ่าง ช่างเถอะ,  ไม่สนใจ  
แหล่ว นะ  
เด้อ นะ  
กะด้อ กะเดี้ย  อะไรกันนักหนา  
กินเข่าสวย รับประทานอาหารกลางวัน  
กินดอง เลี้ยงฉลองสมรส  
เกิบ รองเท้าแตะ  
กะจังว่า ก็นั่นน่ะสิ  
กองอ้วกย้วก ลักษณะคนล้มทรุดตัวลงกองกับพื้น  
เกี้ยงตั๊บ หมดเกลี้ยง  
ขี้ตั๋ว โกหก,พูดไม่จริง  
ขี้ตะแร้ รักแร้  
ขี้หินแฮ/ขี่หินแห่ หินลูกรัง  
ข่อยกับเจ้า ฉันกับเธอ  
ขี่โก๋,  ขี้โก๊ะ จิ้งเหลน, จิ๊กโก๋  
ขี้เกี้ยม จิ้งจก  
ขนคีงลุก ขนลุก  
ขะหยอน มิน่าล่ะ  
ขี้เหมี่ยง สนิม  
เคียด โกรธ,งอน  
คนมะลำมะลอย คนเหยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อ  
คักอีหลี สะใจจริงๆ  
คนบ่เคียม  (เขี่ยม) คนซุ่มซ่าม  
เขี่ยม เจียมตัว,  สุภาพเรียบร้อย  
คึดฮอด คิดถึง  
หลายหลาย มากมาก  
คำคิง  (คีง) สัมผัส,แตะตามเนื้อดูว่าตัว  
คือเก่า เหมือนเดิม  
คะมะ หยุดชะงักด้วยเหตุบังเอิญ  
งานดอง งานแต่งงาน  
งานเฮือนดี งานศพ  
ไหง่กุ้ม ฝุ่นตลบ  
ไง หลุม  
งามโพดงามเหลือ งามแท้งามว่า สวยจริงสวยจัง สุดจะพรรณนา  
ง้วกเบิ่ง เหลียวมอง  
เจ้า คุณ  
ข่อย ฉัน  
จี่ ปิ้ง,ย่าง  
จักแหล่ว ไม่รู้สิ  
จอบเบิ่ง แอบดู  
จอก แก้ว  
จั๊กกะเดียม จั๊กกะจี้  
หนักขี้กะเดียม บ้าจี้  
จาฮีต เป็นคำยืนยันถึงความจริง,แน่นอน  
ใจห้าย โกรธ,โมโห  
จังได๋ (จั่งได๋) แบบไหน,ยังไง  
แจบใจ  มั่นใจ,สนิทใจ  
ใจออก ถอดใจ,ท้อถอย  
บ่ ไม่  
 

 








โดย: มิส  ฉวีวรรณ    ศรีอุทัย
งาน: กลุ่มสาระภาษาไทย
อ้างอิงแผนงาน : -
อ้างอิงโครงการ : -
แหล่งที่มา: https://krupiyarerk.wordpress.com/phasathaimoton/

ขอบคุณสำหรับการโวตท์
Vote
เป็นประโยชน์ต่อผู้โพสต์เอง
เป็นประโยชน์ต่อฉัน
เป็นประโยชน์ต่อผู้ปกครอง
เป็นประโยชน์ต่อนักเรียน
มีประโยชน์ต่อทุกคน
บุคลากร 0 บุคคลภายนอก 0

อ่าน 1 ครั้ง